Skip links

Je bent jong en….

Wat zijn jongeren toch puur, eerlijk en recht door zee! Echt, zij zijn mijn beste leermeesters! Zeker als het gaat over onderwerpen die bij ouderen in de taboesfeer liggen. Seks is zo’n onderwerp. Eén van de duidelijke conclusies die vorige week op een expertmeeting van Way 0f Life, de jongerenorganisatie van de Nederlandse Patiënten Vereniging, werd getrokken, was: het zijn niet de jongeren die het probleem zijn in het gesprek over seksualiteit. Het zijn wij zelf die er moeite mee hebben er over te spreken.

Ik wil jullie graag meenemen naar de scholen waar ik gisteren was. Drie maandagen achter elkaar verzorg ik daar de lessenserie loverboypreventie. Mandy, een studente, doet tijdens deze lessen een (afstudeer)onderzoek waarbij ze in kaart probeert te krijgen wat de opbrengst is van deze lessen, oftewel: wat de leerlingen er van oppikken en wat ze er  mee kunnen.

Gisteren was de tweede les, die gaat over seksualiteit, aan de beurt. Het gaat tijdens deze les niet zozeer om voorlichting, want ik ga er vanuit dat de jongeren die al gekregen hebben. Waar het  vooral over gaat is: wat doet seks met je, hoe werkt het neurologisch en hoe maak je gezonde keuzes hierin? De eerste groep was een tweede klas VWO. Wat blijkt: daar waar ik veronderstel dat zij allang seksuele voorlichting hebben gekregen, blijken sommigen nog bijzonder weinig te weten. Toch zijn dit de kinderen, die, statistisch gezien, binnen nu en enkele jaren, seksueel actief zijn.

Dat bleek wel tijdens de les bij de tweede groep, een vierde klas MBO. Op een enkeling na is deze hele klas seksueel actief. In het gesprek hierover waren zij daar bijzonder open in. We spraken over verschillen tussen man-zijn en vrouw-zijn, over verliefd zijn, over seks hebben, soms tegen je zin,  en over verkeringen die weer uitgaan.

Na enige tijd legde ik uit wat seks neurologisch met je doet. Dit was onbekende informatie voor hen, maar ook deze keer was het weer zo bijzonder te zien hoe deze jongeren precies snapten waar ik het over had, omdat het matcht met hun beleving. De eenvoudige uitleg met aan elkaar geplakte hartjes (zie het blog Kleefkracht)  van hoe er hechting plaatsvindt, en onthechting wanneer het contact verbroken wordt, ontlokte bij een jongen de opmerking: “iedere keer als het uitgaat blijft er iets van die partner bij je achter”.

Je hersenen registreren alles. Ervaringen en herinneringen kun je niet uitwissen. Vooral de eerste seksuele ervaring zorgt voor een krachtige inprenting in je brein, maar ook latere ervaringen zijn onuitwisbaar. Dat maakt dat er, terwijl je seks hebt met je partner, ineens een eerdere ervaring met een andere partner naar boven kan komen. Dat komt simpelweg omdat het zo werkt in onze bovenkamer.  Sterker nog: een negatieve ervaring kan elke keer dat je intiem bent met iemand de kop opsteken, en de relatie tot een mislukking -en weer een negatieve ervaring- maken. Ook dit vond herkenning in deze klas.

De uitdaging ligt hierin om -voordat je seksueel actief wordt- eens goed na te denken over de keuzes die je wilt maken mbt seksualiteit. Het lijkt misschien leuk om veel sekspartners te hebben of uitvoerig te experimenteren met seks, maar uiteindelijk wil bijna iedereen graag leven binnen de veiligheid en geborgenheid van een liefdevolle relatie en een eigen gezin. Dat geven de meeste jongeren aan als hun voornaamste droom voor de toekomst. Het wordt lastig om deze droom te verwerkelijken, en je aan de man of vrouw van je dromen te hechten, als je de werking van de hechtende hormonen oxytocine en vasopressine hebt ondermijnd in je jonge jaren en je vermogen tot hechten is beschadigd.

“Je moet naar middelbare scholen gaan, want bij ons ben je te laat met dit verhaal. Waarom is dit niet eerder uitgelegd?”, reageerde een leerling. Gelukkig kon ik uitleggen dat het nooit tè laat is. Er is altijd herstel mogelijk, maar het is wel nodig dat je daarin investeert. Herinneringen kun je niet uitwissen, maar je kunt er wel mee leren dealen. Overschreeuw jezelf niet en stort je niet van de ene in de andere relatie om je pijn en je leegte niet te voelen, maar neem iemand in vertrouwen met wie je kunt praten. Ontdek wat je grenzen zijn, en herover die. Je hersenen zijn flexibel en vormbaar. Het is een levend orgaan dat zijn eigen structuur kan veranderen.  Door ongezonde gedragspatronen te veranderen worden de hersenen gevormd. Dit vereist moed en doorzettingsvermogen, maar is nodig als je een optimale persoonlijkheid wilt zijn en de doelen wilt bereiken die bij je passen.

Als preventiewerker kan ik het niet laten om te zeggen: voorkomen is beter dan genezen. Het is beter voor de hersenen van jongeren om gevormd te worden tot het vermijden van beschadigend gedrag. Daardoor voorkom je dat zij later het moeilijke proces van opnieuw vormen moeten ingaan,  òf met de beschadigingen moeten leven. Het maakt de weg vrij voor een gezonde en gelukkige toekomst, vrij van de emotionele en psychologische bagage die ongezond seksueel gedrag  met zich meebrengt.